На перегiбе


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130

— Так. Нечаканы і неспадзяваны. Вось у гэтым і ўвесь сэнс, што неспадзяваны. Скажы па праўдзе, Рыгор, ты, мабыць, зусім не спадзяешся, каб гэта магло стацца са мною, га?
— Што ты! Што ты гаворыш! Чым жа я лепшы ад цябе? Як і я, можаш ты кінуць усё, сесці на чыгунку і праз дзень у Рызе ці дзе ў іншым горадзе. Нават табе гэта яшчэ лягчэй зрабіць, бо да чыгункі можаш на сваім кані даехаць.
— Ну, ты, Рыгор, не жартуй: я ўсур'ёз-такі думаю аб гэтым,— штосьці падзадорыла Сёмку.
— Ніякіх жартаў. Вудзь ласкаў. Я таксама ўсур'ёз кажу. I больш таго, нават раджу табе гэта зрабіць: нічога не згубіў бы, павер. Вярнуцца да зямлі, да тваёй гаспадаркі — у кожны раз можна — не ўцячэ нікуды.
— Дык, па-твойму, мне пабываць у горадзе? — яшчэ раз запэўніўся ў шчырасці таварышавай парады Сёмка.
— Раджу, як свайму сябру.
Сёмка хапіўся за сотні ўз'юшаных думак і пытанняў і адказаў:
— Ну, дык і быць па сяму, чакай, гатуй стрэчу, запасайся гарэлкай, купляй самавар... 3 бацькам сваім я скора паладжу: ён у мяне чалавек уступны і разумее дзела. Абы якое пабочнае прыгоды не здарылася... Прыеду і табе ліст прывязу ад мацеры... а другі ад Зосі.
Рыгор сур'езна паглядзеў на Сёмку, нібы правяраючы яго словы. Яго ўзрок заставіў Сёмку аслабіць катэгарычнасць сваіх завярэнняў, і ён дадаў:
— Яно бы, па-мойму,— не толькі мне, а і многа каму з сілкаўскіх хлопцаў не шкодзіла б праветрыцца крыху за межамі свайго мястэчка. I калі, па-твойму, ад мяне аднаго была б карысць, то ад пяцёх ці дзесяцёх яе было б у некалькі разоў болей. Не праўда, мо?
Рыгор, было відаць, не спыніўся думкамі на Зосі ці ўмела затоіў іх у сваім нутры, бо з тым жа настроем адказаў Сёмку:
— Чаму не праўда! Вядома, што так. А думаеш, Петрусю або Саўку не варта было б паехаць?
— Трэба, трэба. Добра разумею гэта.
Гутарку яны расцягнулі да цёмнага, і ўжо была ноч, калі яны ўехалі ў вёску Міжканаўе.
— Што за вёска мае быць? — запытаў Рыгор.
— Міжканаўе, пэўна. Знача, дванаццаць вёрст будзе,— няўверана адказаў Сёмка.— Трэ папытацца, вунь, здаецца, нейкія падводы ля студні стаяць.
Якраз пачуўся скрып вочапу і стук каванкі аб зруб студні. Следам заржаў конь. Рыгор паправіўся на сядзенні, якое растраслося і ссунулася наперад, і паглядзеў на гадзіннік. За. цемнатою цяжка было разгледзець, колькі зараз часу. Рыгору паказалася, нібы гадзіннік стаіць на адзінаццатай гадзіне ці крыху болей. Але ён не ўдасканальваўся: яму было ўсё роўна, раней ці пазней на гадзіну будуць яны ў Ліцку. Машына адыходзіцв на Вільню а чацвертай гадзіне раніцы,— значыць, яны паспеюць. А спаць на возе ніяк не прымосцішся. Ды, папраўдзе, Рыгору і не хацелася спаць. Свежыя ўражанні расстання, ціхая цёплая ноч, цікавая сяброўская гутарка з Сёмкам — адганялі ўсякі сон. Да гэтага, Рыгор быў прывычан начамі ў дарозе не спаць. Бывала, служачы балаголам, кожны тыдзень ён дзве-тры ночы праводзіў у дарозе, часта вейкаю не маргнуўшы. А заўсёды быў навярэджан, складаючы і накладаючы паклажу. Доўгія халодныя асеннія ночы, ночы зімнія — снег, завея — трэба было праз усю дарогу або сядзець на возе або ісці за возам пехам. А цяпер? Што і казаць — куды там да сну!
Рыгор разглядаў у змроку аднакія прыземістыя, абсаджаныя садкамі хаткі, студні траха не ля кожнае з іх. А калі Сёмка прыпыніў каня пры той самай студні, ля якой падводчыкі паілі коней, ён злез з воза і першым пачаў гутарку з падводчыкамі.
— Вы адкуль будзеце? — запытаў Рыгор аднаго з іх.
— Мы круглявецкія; на кірмашы былі ў Сталеве.
— Вялікі кірмаш быў?
— Добры кірмаш.
Падводчыкі запыталі ў Рыгора, каторая гадзіна, і, калі ён сказаў наўдагад, што ўжо за адзінаццаць перайшло, яны перагаварыліся між сабой і спешна ўселіся на вазы.
— Як дарога на Сілцы? — пагнаўшы коні, запыталі падводчыкі.
— Добрая,— адказаў Сёмка,— а ўперадзе як?
— Шчога, можна ехаць: падсохла. Дабранач!
— Дабранач!
Адна за адной трое хурманак загрукацелі ўсцяж вёскі.
— Вось хто жыве,— абярнуўся Сёмка да Рыгора, поячы каня,— галёкаюць па свеце і абманваюць людзей.
— Так, перакупства — самы непаважны занятак: займаздароў людзі трацяць час, абманваючы даверных.
— Але, згадзіся, Рыгор, што і на гэта трэба мець здольнасць. Гэта пракідкія хлопцы...


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130