На перегiбе


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130

— Калі нічога не ведаеш, дык сама маўчы... А Віктар што, па-твойму, шкоднае зрабіў? Украў у каго што ці падпаліў каго? Лісткоў нейкіх з дзесятак растыкаў сялянам — вось і ўсё. Можа сам знайшоў дзе. А глядзі — узялі і арыштавалі. Тое можа стацца і з другімі. Бачыш, гэта ж таварышы: і Сёмка, і Пятрусь, і Віктар, і Сроль. Па-нашаму — усе яны невднаваты, а начальству — бяльмо ў воку.
На дварэ занокаў хлапчук.
— Ігнатка прыехаў?!
Хведар кінуўся з хаты і пакуль вярнуўся з хлапчуком, на стале стаяла вячэра. Сёмка ўлазіў за стол, крыху пасуваючы яго ад лавы. На дварэ вечарэла. У хаце па кутках туліўся змрок; знадворку праз невялічкія акенцы глядзелася смуглае алавянае святло.
— Можа засвецім газніцу?
— Абыдземся. Павячзраем і спаць — навошта той агонь. Госці не прыйдуць.
— А табе вельмі спаць закарцела! — падкрэсліла зламысна Саламея.— Выспішся яшчэ — не надта запрацаваўся... Вунь чужыя мужчыны на прызбах сядзяць і не думаюць аб сне. А гэта ўжо вельмі...
Яе перабіў раптоўны бразг дзвярэй.
— Бачыш, людзі наведваюць, а ў нас у хаце, як у коміне — цемната. I агню засвяціць лянуецца...
Саламея адбеглася да прыпеку, знайшла сярнічкі і засвяціла агонь.
Якраз увайшла Стэпа.
— А я думала, што мо няма нікога ў хаце. Добры вечар у хату! — праказала яна.
— Добры вечар! — за ўсіх адказала Саламея. Сёмка папрасіў Стэпу сесці,
— Сядай, сядай, сястрыца,— дадала ад сябе Саламея.— Гэта наш стары гэткі — прашу агонь запаліць, а ён і ні рыдае.
Стэпа прысела.
Мужчыны вылезлі з-за стала, а Саламея падліла сабе стравы і канчала вячэраць.
— Што ж, уладзіны глядзець пойдзеш? — абярнулася Стэпа да Сёмкі.
— Думаю,— адказаў той,— чаму ж не паглядзець? Таварышка выходзіць замуж... А ўсё гэта прыйдзецца Рыгору пісаць...
Стэпа як сядзела, так зразу пахмурнела і праслязілася.
— Ай, Сёмачка! — заківала галавою.— Шчаслівыя тыя бацькі, што з дзяцьмі не разлучаюцца: і гуляюць, і жэняцца, а бацькам пацеха.
Саламея кончыла вячэру і пачала прыбіраць са стала. Хведар прысеў каля прыпеку і закурыў люльку.
— Там Рыгорка, хто ведае, як маецца, а я тут усё плачу ды плачу па ім, вачэй не асушваю.
Не адгінаючы галавы, разуважыў Хведар:
— А ці паможа табе гэты плач? «Плачу, плачу»... Карысць вялікая ад плачу. Ведама, што цяжка аднзй...
Ён зрабіў перапынак.
— А з дзецьмі, думаеш, лепш? Вось Рыгор там жыве і нібыта той, а тут, глядзі, Віктара Саўкавага заграбасталі... Трудна яшчэ сказаць, як тутака лепш...
— Хведарка мой, завошта б майго Рыгорку арыштоўвалі б? Ён жа такі добры, што ніколі нікому ніякае шкоды не зрабіў...
— Ах! — Хведар паварушыўся на месцы і паматаў галавою.— Нічога вы, бабы, не разумееце, як я бачу... А Віктар зрабіў каму што? Таксама добры хлопец, а аднака... Таму, што добры, што людзям дабра хоча, таму і арыштавалі.
Сёмка паглядзеў на бацьку і здавальняюча ўхмыльнуўся. Спадабалася гэта і Саламеі, а Стэпу здзівіла: яна наставілася ў бок Хведара і прамовіла:
— Дык, калі так, калі за дабрату арыштоўваюць, хто ж можа ручаць, што майго Рыгоркі не арыштуюць там? Гэта ж гвалт...
— А і то ж ты што думала?
Стэпа ўстала з мееца і зрабіла некалькі крокаў да Хведара.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130