На перегiбе


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130

Адчыніліся дзверы, і ў пакой праглянула Наталя. 3 няёмкасці — не ведала, што рабіць: ісці ці не.
— Смялей, падыходзь сюды,— падбадзёрыў Рыгор.
Яна падышла, працягнула яму руку і павярнулася да Ганны.
— Мой таварыш — Наталя, таварыш Ганна. Афіцыяльна, суха дзяўчаты паціснуліся эа рукі. Ганна моўчкі адвярнулася.
— Я ўжо была ў вас,— весела паведаміла Наталя, садзячыся на ложак,— а вы гуляеце недзе. Абманваеш мяне...
— Я? — проста бяда: Сцыла і Харыбда — Ганна тое самае думае. Паміж двух агнёў.
Ён хацеў выпрабаваць Ганну, ці не адпусціў яе гнеў: тая маўчала, яшчэ болып нервуючыся. Гэта ўплыло і на Наталю.
— Вы пасварыліся? — запытала яна Рыгора гэтак, каб чула Ганна.
— Дзе там! Ганна проста злуецца...
— Ты, ты... прымушаеш на большае... Каб не шанавала сябе...
Ганна злосна паглядзела на Рыгора і павярнула да дзвярэй...
Рыгор перапыніў:
— Куды ты, Ганна! Што з табою?
Але яна маланкаю вылецела з пакоя, зачыніўшы за сабою дзверы.
— Цудная дзяўчына! — развёў рукамі.
— Што ты зрабіў ёй?
— Эх, не разумее жыцця. А нягта.ўніця! Гярядская_ да таго.
— ТГкГпакрыўдзіў яе?
— У вашага брата іншага не дажджэшся.
— Чаму?
— Бачыш, кідай усё: і змаганне, і агульныя інтарэсы, усё на свеце, а аддайся цалкам ёй.
Наталя скрыла ўхмылку і праглівым узрокам уставілася ў вочы.
— Вой, глядзі, не тое!
— Будзь інакшаю...
Ён захадзіў па пакоі, не ў сілах супярэчыць нахлынуўшым думкам. «Сапраўды, чаму ж мне асцярожней не падысці да яе? Чаму б мне не перапрасіць яе? Ах, натура ўжо мая — напралом, ці трэба, ці не. Пакрыўдзіў дзяўчыну! Трэба абавязкова перапрасіць...»
I ўжо быў спыніўся на гэтым, як раптам усумніўся: «Перапрасіць! У чым? Знізіцца да будзёншчыны? Ласне яна зразумее маю ласкавасць. Што я дзеля гэткай мяшчанкі! Праступнік, бунтаўшчык — не болей. Не! Я не паддамся на гэта...»
Рыгор утаропіўся ў адну кропку на сцяне і стаяў нерухома. Наталя колькі хвілін сачыла за ім, пасля раптам павярнулася і ўголас праказала:
— Рыгор! Таварыш Нязвычны! Ты не рад майму прыходу?
Рыгор памкнуўся адказаць, але спыніўся.
— Чаго ты маўчыш? Сядзьма, Рыгор! Пакарыўся — селі.
Селі — так хацела Наталя, думаючы гаварыць,— гаварыць з Рыгорам, спавядацца яму ў тым пачуцці, якое выбухнула ў ёй пры адыгрыванні гісторыі з Ганнаю. Да гэтага Наталя і не западозрывала, што ў яе нутры наспявае нейкая моцная цяга да Рыгора. Гуляла з ім на адзіноце, сустракалася, а прыметы гэтага не адчувала. Паважала Рыгора, як добрага таварыша, нават злёгку любіла яго, як прыгожага, мужнага чалавека: ну, а каб гэта захапіцца ім — пакуль не ўспадала на думкі. Сёння ішла да яго з ранейшым пачуццём,— праўда, з гэткім пачуццём, якому было цяжка пярэчыць. Усё ж далека было да адыгранага фіналу.
Захапілася — і не магла слова мовіць, толькі напружана, пільна сачыла за яго рухамі, за мігаценнем яго броў, за ціхім, непрыметным калыханнем дробных рыс твару. Глядзела і ўкладала ў свае ўзрокі неапісанае натхненне. Той жа самы воблік, той вобраз, якія выглядалі ў Рыгору Зося і Ганна, маляваўся і Наталі. Рыгор — у гэту хвіліну не толькі таварыш-змагальнік, не толькі сябар, а і ідэал, якому мажліва і трэба пакланяцца. Каб хто запытаў яе, адкуль узяліся тыя ценькія струны ў яе нутры, тая мяккасць ды гасціннасць у гэтак неміласэрдна патузанай жыццём, абчэрственай яго жорсткімі ўмовамі, заціснутай нядоляю і недастачамі істоце,— Наталя не адказала б.
I толькі праз доўгі прагалак часу, мо праз гадзіну, удвойчы праказала да яго, умаляючы:
— Чаму ты маўчыш? Кажы мне ўсё, усё кажы... Не смейся з мяне, што я гэткая... Ты сустрэў мяне сухою рэвалюцыянеркаю, а я... Ну, што ж, чалавечая ўласцівасць прысутна і мне... Скажы, скажы мне, ці я не перашкоджу табе? Мяшаю Ганне? Навязваюся? Знарушаю твае планы? Скажы, скажы... Не маўчы.
А Рыгор маўчаў, судзячы: «Што мне ёй казаць? Прызнавацца? »
Тады, пачакаўшы крыху, Наталя нервова адышлася да акна, паглядзела на двор і спакойным голасам адказала:
— А мне пара дадому. Паглядзі,— усюды патушылі агні. Правядзеш мяне?
— Аставайся начаваць. Куды табе блізкі свет цягнуцца ноччу?
Паглядзеў на гадзіннік.
— Другая гадзіна па поўначы. Аставайся, Наталя. Ласне саромеешся? Ці не давяраеш мне? Начуй... Мы рэвалюцыянеры...
Наталя недаверчыва паглядзела Рыгору ў твар.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130