Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Рыгор уважліва слухаў Гэлю. I надрывы ў яе голасе і бедны яе выгляд радзілі ў ім глыбокую спагаду да зямлячкі, знаёмай і таварышкі. Ен ішоў побач, з пахіленаю да Гэлі галавою, і час ад часу зазіраў ёй у вочы.
— Наша жыццёвае заданне — разгартаць гэту вузкасць дарог... Чалавек створаны на тое, каб жыць у супярэчках...
— Ты ўсё той жа, Рыгор. Сілцы, Смагін, Рыга, Пецярбург. Васемнаццаць гадоў і дваццаць чатыры... Балаголай і слесарам...
Яны спыніліся пры дзвярах Рыгоравай кватэры. Рыгор тузануў за драцяную пятлю.
— Хто там? — запытала гаспадыня.
— Я, Рыгор. Адчынеце...
— Вас чакала адна дзяўчына... Толькі што выйшла... Я не магла сказаць, калі вы прыйдзеце.
Сарафіна Хлораўна далікатна ўхілілася ўбок, прапусціўшы Рыгора з Гэляй.
— Абяцала прыйсці,— паслала яна ўздагон. Рыгор не пачуў; ён бразнуў дзвярыма і скраў гаспадынін голас.
— Прашу, Гэля. Вось мая абіцель.
Гэля ўвайшла і бесцікаўна паглядзела вакола сябе. Пасля села пры стале,' апусціла ўзрок і апавядала далей...
— За гэты час усё пайшло шыварат-навыварат. Помніш, мы паехалі з трупай? Аб'ехалі шэраг гарадкоў і мястэчак... Было весела... Усюды віталі, падносілі кветкі, выклікалі... Толькі тэатр — гэта вярцеп... Ён вытузаў сілу, разблытаў нервы, скаламуціў жыццё... Мой Лазар... Ты помніш яго, Рыгор?
— Крыху... Ну, ты пра свае поспехі пісала мне ў Омагін. Памятаю гарбарскія букеты і выцяжкі...
Гэля злёгку ўсміхнулася.
— Вось гэты Лазар... спіўся, распусціўся, залайдачыўся... Западозрыў мяне ў зайздрасці... да каго, думаеш?.. Да цябе... Пачаў біць і гнаць... Перш я не паддавалася, абстойвала сваю людскую вартасць, змагалася, а пасля... Ён кінуў мяне ў Крынках адну і збег... Дзе ён — цяжка сказаць, мэрам бы ў войска ўзяты... Заўсяголаў толькі я асталася без нічога і без нікога... Я мусіла, Рыгор... Я мусіла ісці...
Рыгор заўважыў у Гэліных вачох буйныя крышталі слёз і знарочыста затупаў па пакоі.
— Не ехала ў Пецярбург, а паўзла... Этапамі, спынкаю, з невыказным мардаваннем... Я думаю, табе відаць... Не пазнаў жа?
— Усё ж, Гэля, ты занадта зажурбіла... Табе трэба... — Што мне трэба? — запытала Гэля.— Мне ўжо
мала што трэба, а можа... Скажы, аднак, мне, дзе Пятрусь? Я дзень у дзень наведваю адрасны стол, хаджу па вуліцах горада і разглядаю тысячы людзей. Некалькі раз трапляла да варот заводаў і чакала, пакуль пройдуць рабочыя... Няма... Ты, пэўна, ведаеш, Рыгор...
Рыгор памаўчаў.
— Пятрусь сядзіць— Некалькі часу таму я яго наведваў...
— Сядзіць?! Які жах! Сядзіць?!
— Сядзіць... Ужо чацвёрты месяц...
— Тады мне няма чаго чакаць...
Яна паднялася, каб ісці. Рыгор спыніў, упрасіўшы пасядзець.
— Я пашукаю для цябе месца.
— Для мяне месца? А хіба ты не ведаеш, што я за масцярыца?
— Кінь свой настрой... Я не люблю, Гэля, знявераных людзей... Ты ж ведаеш...
Гэля рванулася да дзвярэй.
— Ты не пойдзеш — ты мне не сказала ўсяго... Пасядзі...
Яна спынілася.
— Памажы, калі хочаш і можаш...
Яе мяккі, упрошаны голас разрэдзіў напружанае дагэтуль паветра.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119