Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Калі для Рыгора гэта рашэнне стала бясспрэчным, ён падзяліўся ім з бліжэйшымі таварышамі — Сролем ды Памыйкам. Першы спакойліва паглядзеў на гэта, другі прыняў Рыгорава паведамленне з пачуццём нездавальнення. Памыйка не хаваў гэтага ад Рыгора і час ад часу дапамінаў яму пра тую страту, якую мецьме ў Рыгоравым ад'ездзе Смагін.
Яму стала балюча няёмка. Унутры згрудзілася і .яжкае туманнае пачуццё ні то ўпічышча, ні то агіды і злосці...
Ён пастаяў колькі хвілін, пакуль ураўнаважыўся, і тут жа выявіў перад сабою апошняе пасяджэнне камітэта. Здарэнні накіравалі ў чаканы бок.
«Сапраўды, мы не памыліліся ў сур'ёзнасці першамайскага выступлення. Камітэт усебакова выявіў перад сабою магчымыя нечаканасці ў павароце падзей... Толькі пры чым тут мая бяспечнасць?..»
Рыгораву думку абарвалі новыя два стрэлы. Ён прасунуў галаву ў акно і паглядзеў на двор. Направа не заўважыў нікога; але толькі павярнуў узрок налева, як перад ім мігнулася двое асоб.
— Страляніна! Як жа так, што я яшчэ ў хаце! — папікнуў сябе Рыгор і хутка быў гатовы да выйсця. I толькі ён хапіўся за клямку ў дзвярах, як пачуў іх націск з калідора.
— Можна, Рыгор Міхасевіч? — адчыніўшы дзверы, запытала растрывожаная Ліба.
— Прашу вас, Ліба! Хто страляе?..
— Перастрэлка!.. Я знарок прыбегла да вас, каб вы нікуды з хаты...
— Я? Чаму гэта?
— Нядаўна прыбягаў Памыйка і прасіў мяне... Я сцерагла, каб у хаце ніхто не стукнуў. Заперла браму...
— Ах, да чаго ўсё гэта? На вуліцы дэманстрацыя, а я... "
Рыгор зноў рвануўся да дзвярэй, але Ліба перагарадзіла яму дарогу.
— Прашу вас астацца ў хаце... Няўжо вы думаеце, што без вас рэвалюцыя згіне?.. Я толькі што з майдана. Дэманстрацыя скончылася і зараз адбываецца лятучая маніфестацыя. Дэманстранты разбіліся на гурткі, рассыпаліся па вуліцах і маніфестуюць неарганізавана...
— Але ж паліцыя страляе?
— Не адна паліцыя, а і нашы...
— I нашы? Таварышы... Усё ж я не дарую вам, што вы мяне захавалі ад дэманстрацыі.
— Я выпаўніла просьбу ці дырэктыву ўсяго камітэта.— Так, так! — нездаволена праказаў Рыгор.
— Можа, гэта да лепшага.
Рыгор нічога не адказаў і прыслухаўся... Да іх даняслося яшчэ некалькі аддаленых, прыглушаных стрэлаў. Стрэлы рушылі Рыгора з месца, і ён рупліва пару разоў прайшоўся па пакоі. Ліба ўважліва правяла яго пільнымі ўзрокамі і намерылася выйсці.
— Адну хвілінку. Вы не на вуліцу?
— Выйду. Можа, вам?..
— Пачакайце каля хаты мяне. Я цераз хвіліну... Ліба пакінула Рыгора аднаго. Ён хутка перагарнуў
зложаныя на стале паперы і выйшаў з пакоя.
— Чакайце, Рыгор, прашу вас...— замахала насустрач яму рукою Лібіна маці.— Каля хаты спыніўся стражніцкі патруль... Прайдзеце на кухню... В-во-а, бачыце...
Дваром між вокан прабегла некалькі чалавек. Лопат іх шагоў адбіўся глухім рэхам па пакоях карчмы...
— Дзе ж Ліба?.. На яе ліха, як вецер, носіцца сюды-туды...
Старая рухава затупала па калідоры.
Угледзеўшы Лібу, якая ў гэту хвіліну порстка варвалася з надворку ў хату, яна накінулася на дачку з востраю лаянкай:
— Скруціш, дачушка, галаву дачасна... Пракуратая!..Чаму табе больш трэба, як усім? Дабегаешся! Сядзі вось у хаце, а то...
— Што з вамі, мама? — не сцярпела Ліба.— Сябе пільнуеце. Найшлі...
— Кіньце гармідар! Хрума, Ліба! — падаў з бакаво-га пакоя стары Крамнік.— Майце розум...
Ліба дабегла да дзвярэй і гукнула да Рыгора:
— Патруль паехаў да рынку. Давайце пройдзем...
— Куда-а т-табе-э ісці... Ліба!
Старая Хрума нервова замахала паднятымі ўгору рукамі.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119