Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Аднак факт незачэпнасці Рыгора аставаўся фактам.
Гэты факт як найлепей спрыяў далейшаму рэвалюцыйнаму руху ў Смагіне. Ламыйка, які ўвесь ас выказваў поўнае нядоайства да небяспокі, зараз яшчэ больш пасммлеў і стаў да дзёрзкасці адкрытым.
Ужо на другі тыдзень пасля 1 Мая ён з'явіўся да Рыгора з думкаю склікаць местачковы актыў і абгаварыць план наступнай працы.
— Паліцыя не зачэпіць! — увяраў ён, суцяшаючы Рыгора і сябе разам.
— Арганізацыя мусіць мець сталае кіраўніцтва. Няровен час! Кожную хвіліну трэба чакаць чарговага выоуху...
Рыгор іначай глядзеў на паднятае Паўлам пытанне:
— Трэба нейкі час пачакаць...
— Каб паліцыя адумалася? «Сем бед — адзін атвет»... Ды табе што... Праз дзень-другі мы будзем праводзіць цябе, як праводзілі Сроля... А нам тут сядзець, пакуль не вышлюць... Табе, я ведаю, не сядзіцца ўжо... Куды ж там! I месца, і таварышы, і сталічны размах працы і... Ганна... А мы павінны варушыцца... Мне дзіва, Рыгор, што ты на гэты раз забыў пра сваю ранейшую настойнасць...
Апошнія словы Памыйкі і тон, якім яны былі выказаны, прыняліся Рыгорам за лёгкі ўкор. Гэта было чуць упершыню з боку Памыйкі. Ранейшыя яго прызнанні ў адданасці Рыгору, хоць і неслі некаторай вычварнасцю, усё ж не абяцалі таго, што Рыгор пачуў зараз.
— Ты на некага злы, а на мне спаганяеш злосць,— суха адказаў Рыгор.
Памыйка ўлавіў Рыгораву нездаволенасць і збянтэжана пачаў выбачацца.
— Няўжо такі і ўпраўду ты пакрыўдзіўся? Калі так — прашу дараваць. Я ніколі не думаў гэтага... Я добра разумею, што ты падаў мне раду з добрымі намерамі... Ну, ты ж ведаеш, што я не з-за сябе ўзняў гарачку...
Інцыдэнт паміж імі паступова згладзіўся, і праз ыейкі час Памыйка зноў прызнаваўся Рыгору ў сваіх цёплых пачуццях да яго. Рыгоравы прапазіцыі вярнулі ў Памыйкавым разуменні прызнаную ім таварышову непаграшымасць.
Дзякуючы гэтаму абодва бясспрэчна сышліся на тэрміне склікання сходу на канец мая.
Але, наперакор абодвум, здарэнні самі пераставілі гзрмін, адначасова перамяніўшы і развіццё падзей. Зусім неспадзявана, каля дваццатага мая, прыехаў з Пецярбурга Шульцаў сын Рудольф. Сам Шульц звёў сына з Рыгорам ды Памыйкаю на другі дзень пасля яго прыезду. Расказаныя Рудольфам навіны захапілі вострасцю і Рыгора і Паўла. Яны запрасілі Рудольфа зрабіць даклад на сходзе мясцовай арганізацыі. Рудольф ахвотліва згадзіўся.
— Арганізуйце і — завеце мяне,— сказаў ён.
3 прычыны важнасці даклада, рэдкага для Смагіна, справа са сходам ішла згаворана, пагоджана і латва.
Бліжэйшаю суботаю, адвячоркам, пацягнулася смагінская моладзь рознымі дарожкамі і сцяжынкамі ў памешчыкаў лес, вярстах у трох ад мястэчка. На сход сышлося да сотні чалавек.
Сходу быў прыдадзены характар маёўкі.
Рудольфа прывялі з сабою Рыгор з Памыйкам. Яго здзівіў настрой сходу; суцяшала таксама і колькасць яго ўдзельнікаў.
Разложаная між кустоў на зялёнай мураве ежа сведчыла аб прадугледжанасці арганізатараў.
Рудольфу, якому даводзілася вярцецца болын усяго сярод студэнцкіх колаў, імпанавала даверлівая ды натхнёная местачковая рамесніцкая і сялянская моладзь.
Да дзесяці чалавек сталых, сур'ёзных мужчын, укрэпленых у яе, прыдавалі сходу паважную сталасць і цвёрдасць.
Рудольф адразу запаліўся натхненнем і сказаў сваю ўдала ды стройна пабудаваную прамову, як бы прачытаў верш у прозе. Прамова наэлектрызавала сход, які ў пазбыве небяспекі прывітаў Рудольфа зычнымі воплескамі.
За прамоваю пачаліся пытанні. Наперабой кідалі іх «таварышу аратару» ўдзельнікі сходу і прагна лавілі яго адказы.
Пецярбург вырастаў уваччу кожнага прысутнага ў нешта вялікае, магутнае і неабсяжнае. Падзеі з рэвалтоцыйнага руху, перавязаныя з махрастьтмі камбінацыямі праяў агульнаграмадскага жыцця, паказваліся казачнымі і настолысі моцнымі, піто нараджалі сабою здзіў, плаваўшы па тварах натхнснае моладзі і сталых.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119