Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Ад рэчкі нясло вільгаццю. Асеўшы пыл не труіў паветра. У яго нерухомасці мігалі тысячы мошак. Густы водар жытняга красавання калыхаўся над рунню зялёнае травы, Рудольф прывітаўся з Памыйкам, як са знаёмым. 3 Лібаю ды з Сіменам яго Рыгор пазнаёміў.
Першыня знаёмства не адбілася на цеплыні таварыскага збліжэння, не перашкодзіла яно і іх ажыўленай гутарцы.
Гуляючы ў жытніх палетках, Рудольф пераказаў кампаніі шмат эпізодаў з рэвалюцыйнага жыцця Пецярбурга. Яго ўважна слухалі, распытвалі, цікавіліся дробязямі болып важнейшых мясцоў з апавядання.
Незаўважна для сябе яны прагулялі каля дзвюх гадзін, і калі вярнуліся к мосту, было ўжо цёмна. Местачковае жыццё глухла ў сценах хлявоў, за сенішнімі ды хатнімі дзвярамі. Толькі з рынку даходзіў нейчы крык. Гэтаму крыку ўторыў жабін хор у паплавах і перакрыкі перапёлкі ў жыце.
У Шульцавай хаце свяціўся агонь, а ў майстэрні дымела з коміна.
— Няўжо мой бацька ўсё яшчэ працуе? — падзіаіўся Рудольф.
— А ён у вас руплівы,— адказаў Сімен.
Рудольф не спыніўся каля дома, а пайшоў з усімі далей.
— Цікава, як пойдуць здарэнні ў міжнародных адносінах,— мяняючы папярэднія тэмы, праказаў Рудольф.
Гэта кампанію настаражыла. Рыгор з цікавасцю запытаў:
— Чаму? Вы сапраўды думаеце, што можа кончыцца вайною?
— Усё ідзе да таго.
Рудольф аглянуўся навакол і цішэйшым голасам дадаў:
— Мне пішуць з Нямеччыны, што там апошнімі днямі адкрыта гутараць пра вайну. Нядаўнае спатканне Вільгельма з Францам-Язэпам цалкам было прысвечана абгаворам пытанняў вайны.
— Так, гэта сімптаматычна...—- згадзіўся Рыгор. Тым не меней паведамленне Рудольфа зрабіла і на яго, як і на іншых з кампаніі, моцнае ўражанне.
Знак вайны выглянуў перад усімі ставокім чудзішчам з цемні надышоўшай ночы.
Невыразнасць наступнага злілася ў дыме ды агні ваенных жахаў. Дзесьці, ні то недалёка за Смагінам, ні то каля Пецярбурга вырасла сцяна, у якую стукнуліся думкі хвіліну назад бесклапотнай моладзі.
Што будзе? Што чакае рэвалюцыйны рух? Якім шляхам накіруецца жыццё краіны, іхняе жыццё?
I Рыгор, і Памыйка, Сімен, і Ліба — кожны па сабе кінулі думкамі ў нетры гісторыі, якую яны праходзілі ў гуртку самаадукацыі і некалькі былі знаёмы з асабістага чытання. Навейшая эпоха гісторыі сведчыла пра Парыжскую Камуну і рэвалюцыю дзевяцьсот пятага года. Гэтыя рэвалюцыйныя выбухі яскрава выглядалі з далі мінуўшчыны, апярэджаныя ваеннымі жахамі.
Ліба дапомніла чутьх ёю папулярны сказ і з заха-пленнем сказала:
— Вайна можа прынясці рэвалюцыю. Чым горай, тым лепей.
Падзяляючы яе настрой і веру, Сімен наводна ўсумніўся:
— Гэта твая тэорыя не заўсёды апраўдваецца жыццём.
Рыгор падтрымаў Лібу:
— Ліба праўду  кажа.  У  некаторых  выпадках...
— Вось-вось, толькі ў некаторых выпадках,— уставіў Памыйка.
— А голад у дзевяностых гадах — ласне быў штуршком да рэвалюцыйнага руху? — акрылілася Ліба.
— Я кажу пра вайну...


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119