Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Не прапусціў ён далучыцца і да атрада смельчакоў, запёртых у доме на Ломанскім завулку і адважна дзень і ноч адбіваўшых напады казакаў і паліцыі. Першым займаў ён рызыкоўныя месцы, бадзёрыў таварышаў і адстрэльваўся з урачыстаю заўзятасцю. Але ўвесь эпізод з захопам дома і са змаганнем за яго былі безумствам храбрых. Дзесяткі ахвяр вянчалі яго геройствам, тоячы ў сабе ападанне забастовачнай хвалі. Апошняя перамога самадзяржаўя гнала з акрываўленых сцен дома рэшткі мужных змаганцаў. Рыгор быў сярод іх, раззлаваны на ўвесь сзет і на самога сябе. Ён ціснуў у кішэні ненабіты рэвальвер і, тулячыся між сцен будынкаў Сампсоніеўскага, скардзіўся.
Бліснула роспачная думка: «Тыдзень наступалі, дабіраючыся да гэтага будынка, а ў адну псру перайшлі ў адступленне».
Але глыбіня трагсдыі мясцілася не ў гэтым: яна выпірала з факту правалу забастоўкі. Значыць, не хапіла патрэбных сіл, каб перавярнуць гісторыю грамадскага жыцця/
I там, вунь, дзе разгортваецца прамень празрыстае электрыкі, у асярсдку буржуазных кварталаў, уздыхаюць з палёгкай. Наноў хлынуць уздоўж Неўскага зесткі пра вайну. Газеты аднясуць радкі пра забастоўку ў хроніку трэцяй старонкі... Немагчыма!.. Няўжо забастоўка зруйнавана? Вось,— вакола пустыя вуліцы. Прытоена маўчаць гмахі фабрык ды заводаў. Стухшы ліхтары на спынках паравіка. I ва ўсім — сум па згубленым.
Рыгор моўчкі спыніўся з двума таварышамі пад брамаю рагавога будынка. Узнятае хваляванне не пускала адчыніць рот для вымовы слоў. Нутро цяжыла невыразная жгучая млосць. Утраіх глядзелі яны ў бок Ломанскага завулка. Там ідзе расправа?.. Знянацку для іх пачуўся цвёрды тупат шагоў і выразны, смелы выгук: «Пятрусь, пачакай!» Яны хутка выйшлі з-пад брамы на тратуар і паглядзелі ў бок выгуку. Трое цёмных фігур пераходзілі касяком праспект.
— Пятрусь? — гукнуў Рыгор.
Фігуры спыніліся. I толькі праз хвіліпу Рыгор 3 таварышам пачулі:
— Рыгор?
— Я. Вы адкуль? — падаў Рыгор.
Тыя не адказалі і накіравалі да Рыгора з таварышамі.
— А вы чаго тут? — запытаў Пятрусь, падышоўшы і не верачы, што перад ім сапраўды Рыгор.
— Мы...
Рыгор намерыўся тлумачыць, але мусіў спыніцца: дзесьпД недалёка заляскаталі па бруку конскія падковы — ехаў аб'езд. Яны цішком падаліся да брамы, пад якой стаяў дасюль Рыгор з таварышамі.
— Няўжо іх чорт пагоніць сюды? — шэптам праказаў Пятрусь.
— Аблава, напэўна...
Але яны змоўклі і настаражыліся. Тупат конскіх шагоў нейкі час падбліжаўся, пасля раптам знік. Было відаць, што раз'езд завярнуў у бліжэйшы завулак.
— Цяпер можна рухаць далей каму куды трэба,— выказаў Рыгор, і не паспеў ніводзін з іх крануць з месца, як ён дадаў:
— Дык вось, браткі, значыць мы прайгралі забастоўку.
— Чаму? — запытаў адзін з тых, хто ішоў з Петрусём.
— Не верыш? Во, глядзі на нас... Мы — рэштка абаронцаў дома на Ломанскім... Астатнія хмаркі рассеянай буры.
— Здаліся?
— Папрабуй не здацца...
— Разумею...
— Дык і ты ваяваў?! — здзівіўся Пятрусь.
— Так, цэлую лору ваяваў... А ты думаў?..
— А я думаў, што ты даўно ў «Крастах». Цэлыя тры дні не паказваўся...
Рыгор матнуў рукою.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119