Крыжавыя дарогi, 1 частка


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119

Вайна ўзмоцніла вызыск працоўных і зменшыла да нічога і без таго правы рабочага стану.
У бразгу жалеза — звон генеральскіх шпор, у стуку малатоў — поступ абманеных салдат.
А побач, як жывыя, выплываюць празрыстыя здарэнні апошняй забастоўкі.
Узбярэжная маўчыць. Ш струменю пякучае пары, ні шумлівага гоману бязлікіх ламавікоў, ні рытмічных, напеўных выгукаў каталяў.
Затушанымі стаяць высокія коміны як сведкі замірання.
За ўпыленымі, закратаванымі вокнамі пануе спакой, як у пустках.
Жыццё кіпіць на незмярымым Сампсоніеўскім, у вузкіх, ператочных вуліцах раёна.
Песні, дэманстрацыйныя выгукі, хваляванне густога натоўпу рабочага калектыву звоніць у запёртыя дзверы фабрык і заводаў пагрозным вяшчаннем.
Туды, да зелені Батанічнага саду і ўпрыгожаных раслінамі астравоў, нясуцца рэвалюцыйныя напевы ўрачьістага паўстання.
Настарожаныя гулякі трывожна азіраюцца на бяздзейныя гмахі закінутых прадпрыемстваў, пугліва верцячы галовамі.
Над Вялікай Неўкаю лунае ачулая здань незавіднага наступнага. Нацягнуты каўпак вайны не суліць даўгавечнай зарукі.
Гады, дзесяцігоддзі, што сплывалі хвалямі Вялікае Неўкі ў недалёкія глыбіні мора, уносілі з сабою прыгонныя скрэпы няволі.
Празрыстымі бліскавіцамі, ударамі грому прарываліся вострыя пратэсты рабочых грамад, парушаючы фальшывую гармонію жыцця.
1905 год!
Дзевятае студзеня. Першы Савет рабочых дэпутатаў і ўсеагульная забастоўка... 1912 годі. Далёкія, але магутныя водгукі ленскіх падзей. Крывавае Бадайба, як адказ на 100 000 забастоўку 1911 года. 1914 годі. I на вуліцах сталіцы трохсоттысячная грамада з'яднаных адзінай прагнай воляй да свабоды рабочых. 3 таго часу — перапынак. Ці надоўга?
Ліхаманка ваенных паставак нагрузіла прадпрыемствы падвойным штатам рабочых, трыма зменамі і ваеннай прынукай.
Уздым прамысловасці?
Канфорка ў канаючы арганізм самадзяржаўя. Калі ж, ды калі гэтыя хмурыя гмахі заводаў перавернуцца ў кузні вольнае аграмаджанае працы? Прыйдзе час!
Ён ідзе — чутна! — у самым імпадзе згушчаных крокаў рабочых, у іх з'яднаных ды палкіх імкненнях, ва ўзроках, накіраваных да наступнага.
Роўныя ўтаптаныя дарогі паступова шырэюць і вострымі шпаркімі стрэламі імчацца ў нерастуманеную далечыню.
Рыгоравы ўзрокі прыліплі да блішчастых святлом вокан высокае мануфактуры.
У злітым гомане працы рассыпаліся яго імклівыя думкі і лётаюць — носяцца над фабрычнай Выбаргскай.
Дагэтуль мімалёт, наскокам бачыў ён гэты вобраз шумлівае мнагаграннае сталіцы, а зараз — штосьці прыкавала яго да моста, злучыла ў адно з раскалыханай працай і трымае, вось, на адпым месцы — гадзіну, паўтары, болей...
Над гарбатымі біламі — напружаная постаць...
— Здаецца, знаёмы?
Зніклы шолам пешаходаў, ездакоў і грукат трамвая, як з адкрытага віру, абдаў Рыгора з усіх бакоў.
Ззаду і з бакоў кіпела жыццё ў сваім несціханым руху, у нямоўчным гомане. 3-пад гарбатага моста даляталі яго выгукі да Рыгоравых вушэй і ўпадвойвалі жывую песню існавання.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119